İngiltere, Fransa ve Almanya'nın da aralarında bulunduğu 7 ülke, İsrail'in işgal altındaki Doğu Kudüs'te yer alan E1 bölgesi için 1234 yeni konutluk inşaat ihalesi açmasını ortak bir açıklamayla kınayarak planların derhal geri çekilmesini talep etti.
İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada, Hollanda ve Norveç, İsrail hükümetinin işgal altındaki Doğu Kudüs ile Batı Şeria'nın coğrafi bütünlüğünü bölmeyi hedefleyen yasa dışı "E1" projesi kapsamında yeni konut ihaleleri yayımlamasına karşı ortak bir bildiri yayımladı. Yapılan ortak yazılı açıklamada, söz konusu inşaat ihalelerinin açılması kararının "kabul edilemez" olduğu ifade edildi.
Açıklamada, uluslararası toplumun bu tür yerleşim genişletme hamlelerine öteden beri karşı çıktığı ve bu konudaki derin endişelerini hem diplomatik kanallarla hem de kamuoyu önünde defalarca dile getirdiği hatırlatıldı. Yasa dışı E1 yerleşim projesinin, Batı Şeria'yı coğrafi olarak bölerek Filistin topraklarının bütünlüğüne ciddi zarar vereceği ve iki devletli çözüm ihtimalini tamamen zayıflatacağı vurgulandı.
Uluslararası Hukuk Vurgusu ve Şirketlere Uyarı
Batılı ülkelerin ortak bildirisinde, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına da atıfta bulunularak, Batı Şeria'daki tüm İsrail yerleşimlerinin uluslararası hukuka göre yasa dışı olduğunun altı çizildi. Batı Şeria genelinde sivillere yönelik yerleşimci şiddetinin tırmandığı ve Filistin ekonomisi üzerindeki kısıtlamaların ağırlaştığı bir dönemde bu kararın alınmasının bölgedeki istikrarsızlığı daha da derinleştireceğine dikkat çekildi.
İsrail hükümetine projeyi derhal durdurma çağrısı yapılan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
"İsrail hükümetini bu planları derhal geri çekmeye ve Batı Şeria'daki yerleşim genişlemesini sona erdirmeye çağırıyoruz. Bu adımlar bizi barıştan uzaklaştırmakla kalmayacak, İsrail'in uluslararası konumuna da zarar verecektir. Özel şirketlerin de bu inşaat ihalelerine teklif vermeyi değerlendirmemesi gerekmektedir. Şirketler, uluslararası hukukun ciddi ihlallerine dahil olma riski başta olmak üzere, bu durumun doğuracağı hukuki ve itibari sonuçların farkında olmalıdır."
E1 Projesinin Geçmişi ve Amacı
Tarihsel olarak Doğu Kudüs sınırları içinde yer alan ancak Ayrım Duvarı'nın Batı Şeria tarafında bırakılan Filistin mahallesi Ayzeriye yakınlarındaki "Maale Adumim" Yahudi yerleşim birimini Batı Kudüs'e bağlamayı amaçlayan E1 projesi, bölgedeki dengeleri kökten değiştirecek bir adım olarak görülüyor. Proje kapsamında, bölgede 4 binden fazla yasa dışı konut ve otel inşa etmek amacıyla ilk olarak 1999 yılında 12 bin dönümlük Filistin toprağı gasp edilmişti.
Filistin devletinin kurulabilirliğini ve coğrafi bütünlüğünü ortadan kaldıracağı belirtilen E1 projesi, geçmişte ABD yönetimlerinin uyguladığı yoğun baskılar nedeniyle askıya alınmıştı. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Batı Şeria'yı fiilen ikiye bölecek bu kritik projeyi Eylül 2025'te onaylamıştı.
İsrail hükümeti, projeye yönelik daha önce verdiği taahhütleri ve itiraz süreçlerini göz ardı ederek, hak sahiplerine veya ilgili taraflara önceden bildirimde bulunmaksızın 1234 konutluk ilk ihale ilanını resmi olarak yayımladı. Bu adım, bölgedeki gerilimi tırmandırırken uluslararası alanda da geniş çaplı tepkilere yol açmaya devam ediyor.