ABD Senatosu, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri eylemlerini Kongre onayına tabi kılmayı hedefleyen "Savaş Yetkileri" tasarısını oylamaya hazırlanıyor. Kritik oylama, Washington’da kuvvetler ayrılığı ve başkanlık yetkileri tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
ABD Senatosu, Başkan Donald Trump’ın İran’a karşı herhangi bir askeri harekat başlatmadan önce Kongre’den onay almasını zorunlu kılan yasa tasarısını oylamak üzere bugün toplanıyor. Demokrat Senatör Tim Kaine tarafından hazırlanan ve Cumhuriyetçi kanattan da bazı isimlerin desteğini alan tasarı, Beyaz Saray’ın tek taraflı askeri kararlar almasının önüne geçmeyi hedefliyor.
Tasarının Kapsamı ve Amacı
Oylanacak olan "Savaş Yetkileri Kararı" (War Powers Resolution), ABD Anayasası’nın savaş ilan etme yetkisini Kongre’ye verdiğini hatırlatarak, Başkan’ın acil bir savunma durumu olmadığı sürece İran’a karşı askeri güç kullanmasını engellemeyi amaçlıyor. Tasarıya göre, Başkan Trump’ın İran ile çatışmaya girmeden önce Kongre’nin her iki kanadından da açık bir yetki alması gerekecek.
Senatör Kaine, tasarının amacının Başkan’ı zayıflatmak olmadığını, aksine anayasal dengeyi yeniden sağlamak olduğunu vurguladı. Demokratlar, ABD’nin Orta Doğu’da ucu açık ve yetkilendirilmemiş yeni bir savaşa sürüklenmesi riskine dikkat çekerken, Cumhuriyetçi senatörlerin bir kısmı da Kongre’nin savaş yetkileri konusundaki otoritesinin korunması gerektiği görüşünde birleşiyor.
Beyaz Saray ve Cumhuriyetçi Kanadın Tavrı
Başkan Trump ve Beyaz Saray yetkilileri ise söz konusu tasarıya şiddetle karşı çıkıyor. Yönetim, bu tür kısıtlamaların ABD’nin ulusal güvenliğini tehlikeye atacağını, Başkan’ın ani gelişen tehditlere karşı hızlı karar alma mekanizmasını yavaşlatacağını savunuyor. Trump, daha önce yaptığı açıklamalarda, İran’a karşı elinin zayıflatılmasının Tahran yönetimine yanlış mesaj vereceğini belirtmişti.
Senato’daki Cumhuriyetçi Çoğunluk Lideri Mitch McConnell da tasarıya karşı olduğunu belirterek, bunun Başkan’ın başkomutanlık yetkilerine müdahale olduğunu ve İran’a karşı caydırıcılığı azaltacağını ifade etti. Ancak tasarının geçmesi için sadece Demokratların oyları yeterli olmayacağından, gözler tasarıya destek verebilecek "muhalif" Cumhuriyetçi senatörlere çevrilmiş durumda.
Olası Senaryolar
Tasarının Senato’dan geçmesi halinde, Demokratların çoğunlukta olduğu Temsilciler Meclisi’ne gönderilmesi ve orada da onaylanması bekleniyor. Ancak tasarı Kongre’nin her iki kanadından geçse bile, yasalaşması için Başkan Trump’ın imzasına sunulacak. Başkan Trump’ın tasarıyı veto etmesine kesin gözüyle bakılıyor.
ABD yasalarına göre, bir başkanlık vetosunu aşmak ve tasarıyı yasalaştırmak için Kongre’nin her iki kanadında da üçte iki çoğunluk sağlanması gerekiyor. Mevcut sandalye dağılımı göz önüne alındığında, Senato’nun bu çoğunluğa ulaşması zor görünüyor. Buna rağmen oylama, Kongre’nin askeri müdahaleler üzerindeki denetim yetkisini kullanma iradesini göstermesi açısından sembolik ve siyasi bir önem taşıyor.