ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın yasa dışı petrol satışları ve silah programlarını finanse ettiği belirtilen milyarlarca dolarlık "gölge bankacılık" sistemine yönelik yeni yaptırım kararlarını duyurdu. Yaptırımların delinmesine aracılık ettiği tespit edilen 35 kişi ve kuruluş kara listeye alınırken, Çinli petrol rafinerilerine ve uluslararası finans kurumlarına sert uyarılarda bulunuldu.
ABD Hazine Bakanlığı, "Ekonomik Öfke" adını verdiği yeni bir adım kapsamında, İran'ın küresel finans sistemine erişimini sağlayan gölge bankacılık ağlarına yönelik kapsamlı yaptırımlar açıkladı. Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından alınan karar doğrultusunda, on milyarlarca dolar değerindeki fonların hareketini kolaylaştıran ve yaptırımların delinmesinde kilit rol oynayan 35 kişi ve kuruluş yaptırım listesine eklendi.
Alınan kararın temelinde, uluslararası finans sisteminden dışlanan İranlı bankaların ithalat ve ihracat ödemelerini gerçekleştirmek için başvurduğu karmaşık yöntemler yatıyor. Açıklanan detaylara göre İran, finansal işlemlerini "rahbar" (yönetici/rehber) olarak bilinen özel şirketler tarafından yönetilen binlerce yurt dışı paravan şirket aracılığıyla yürütüyor. Bu ağlar üzerinden sağlanan gelirlerin, başta Devrim Muhafızları Ordusu olmak üzere İran Silahlı Kuvvetleri tarafından kullanıldığı belirtiliyor. Yasa dışı petrol satışlarından elde edilen bu fonların; füze sistemleri için hassas bileşenler tedarik etmek ve bölgedeki silahlı gruplara finansman sağlamak amacıyla kullanıldığı vurgulanıyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, söz konusu gölge bankacılık sisteminin İran ordusu için hayati bir "finansal can simidi" işlevi gördüğünü ifade etti. Bessent, bu durumun küresel ticareti aksatan ve Orta Doğu'daki şiddeti körükleyen faaliyetlere doğrudan zemin hazırladığını belirterek, bu ağlara imkan sağlayan veya işbirliği yapan tüm kurumların ciddi yaptırım riskleriyle karşı karşıya kalacağı konusunda uyarıda bulundu. Ayrıca, finansal kurumlar, İran'a Hürmüz Boğazı için ödenecek olası "geçiş ücretlerinin" de ciddi yaptırım riski taşıdığı yönünde ikaz edildi.
Yaptırım kararlarıyla eş zamanlı olarak, İran petrolünün en büyük alıcısı konumundaki Çin'e yönelik de dikkat çeken bir uyarı yapıldı. ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ının Çinli bağımsız rafineriler tarafından gerçekleştirildiğini ve bu şirketlerin işlemlerini yürütürken zaman zaman ABD finans sistemini kullandığını tespit etti. Özellikle Şandong eyaletinde yoğunlaşan bu bağımsız rafinerilerle iş yapan finans kurumları, İran ham petrolünün ithalatı ve işlenmesi sürecindeki rolleri nedeniyle yaptırımlara maruz kalabilecekleri konusunda sert bir dille uyarıldı. Alınan bu yeni önlemlerle İran'ın petrol gelirlerinin düşürülmesi ve yaptırımları ihlal etmenin maliyetinin artırılması hedefleniyor.