Müslüman Doğu’nun ilk demokratik cumhuriyetini kurarak tarihe geçen ve "Bir kere yükselen bayrak, bir daha inmez" sözüyle hafızalara kazınan Mehmet Emin Resulzade, vefatının 71. yılında hem Azerbaycan’da hem de Türkiye’de saygıyla yad ediliyor.
Azerbaycan Milli Şurası Başkanı ve Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin kurucusu Mehmet Emin Resulzade, 6 Mart 1955 tarihinde Ankara’da hayata gözlerini yumdu. Ömrünü Azerbaycan’ın bağımsızlığına ve Türk dünyasının birliğine adayan Resulzade, vefatının 71. yıl dönümünde bıraktığı siyasi miras ve fikirleriyle anılmaya devam ediyor.
Genç Yaşta Başlayan Mücadele
31 Ocak 1884’te Bakü’nün Novhanı köyünde dünyaya gelen Resulzade, gençlik yıllarından itibaren siyasi faaliyetlerin içinde yer aldı. Çarlık Rusyası’nın sömürgeci politikalarına karşı duran "Genç Azerbaycan" örgütünü henüz genç bir öğrenciyken kurdu. Siyasi yazılarını "Hümmet" ve "Tekamül" gibi gazetelerde yayımlayan Resulzade, baskıların artması üzerine 1909 yılında İran’a, ardından da 1911’de Türkiye’ye gitmek zorunda kaldı.
İstanbul’da Türk Ocakları çevresiyle yakın ilişkiler kuran Resulzade, 1913 yılında Bakü’ye dönerek Müsavat Partisi’nin başına geçti ve Azerbaycan’ın siyasi geleceğini şekillendirecek adımları atmaya başladı.
Müslüman Doğu’nun İlk Cumhuriyeti
Resulzade’nin en büyük eseri, şüphesiz 28 Mayıs 1918’de ilan edilen Azerbaycan Halk Cumhuriyeti oldu. Tiflis’te Azerbaycan Milli Şurası tarafından ilan edilen bu devlet, Müslüman Doğu dünyasının ilk demokratik cumhuriyeti olma özelliğini taşıyordu. Resulzade, Milli Şura Başkanı olarak imzaladığı İstiklal Beyannamesi ile Azerbaycan’ın bağımsızlığını tüm dünyaya duyurdu.
Kısa süren bağımsızlık döneminde kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi, milli ordunun kurulması ve eğitim reformları gibi devrim niteliğinde adımlar atıldı. Ancak 27 Nisan 1920’de Kızıl Ordu’nun Azerbaycan’ı işgaliyle bu süreç kesintiye uğradı.
Sürgün Yılları ve "Asrımızın Siyavuşu"
Bolşevik işgalinin ardından tutuklanan Resulzade, bir süre Moskova’da gözetim altında tutulduktan sonra 1922’de kaçarak Finlandiya üzerinden Türkiye’ye, oradan da Avrupa’ya geçti. Sürgün yıllarında Azerbaycan davasını uluslararası platformlarda anlatmaya devam eden lider, "Asrımızın Siyavuşu", "Azerbaycan Cumhuriyeti" gibi eserleriyle milli bilinci canlı tutmaya çalıştı.
1947 yılında tekrar Türkiye’ye dönen Resulzade, Ankara’ya yerleşti. Hayatının sonuna kadar Azerbaycan’ın bağımsızlığı için kalem oynatmaya ve mücadele etmeye devam etti.
"Bir Kere Yükselen Bayrak Bir Daha İnmez"
Mehmet Emin Resulzade, 6 Mart 1955 tarihinde Ankara’da geçirdiği rahatsızlık sonucu vefat etti. Cenazesi, Ankara Asri Mezarlığı’na (Cebeci Asri Mezarlığı) defnedildi. Vefatının üzerinden 71 yıl geçmesine rağmen, onun "Bir kere yükselen bayrak, bir daha inmez" sözü, modern Azerbaycan’ın bağımsızlık mücadelesinin temel sloganlarından biri olarak kabul ediliyor.
Resulzade’nin Ankara’daki kabri, her yıl olduğu gibi bu yıl da Azerbaycanlı yetkililer, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve vatandaşlar tarafından ziyaret edilerek dualarla anılıyor. Onun fikirleri ve kurduğu cumhuriyet ideali, bugünkü bağımsız Azerbaycan devletinin temel taşları arasında yer almayı sürdürüyor.