Bosna Hersek'in Nevesinje şehrinde 1992 yılında Sırp güçleri tarafından temellerine kadar yıkılan tarihi Dugalica Camisi, Türkiye Cumhuriyeti Vakıflar Genel Müdürlüğünün özverili restorasyon çalışmaları sonucunda yeniden ibadete açıldı. Aslına uygun olarak inşa edilen 511 yıllık Osmanlı eserinin açılış töreninde, savaşın izlerini taşıyan Boşnaklar duygu dolu anlar yaşadı.
Bosna Hersek'te 1992-1995 yılları arasında yaşanan kanlı savaşın derin yaralarından biri daha Türkiye'nin uzattığı dostluk eliyle sarıldı. Ülkenin güneyindeki Nevesinje şehrinde yer alan ve savaşın ilk aylarında Sırp güçleri tarafından tamamen yıkılan Osmanlı mirası Dugalica Camisi, Vakıflar Genel Müdürlüğünün yürüttüğü kapsamlı projeyle eski ihtişamına kavuştu.
Bölgenin en eski İslami yapılarından biri olarak bilinen caminin yeniden ibadete açılması vesilesiyle düzenlenen tören, yüzlerce Boşnak'ın katılımıyla gerçekleşti. Açılış töreninde Türkiye'nin Saraybosna Büyükelçisi Emin Akseki, Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu ve Bosna Hersek İslam Birliği Başkan Yardımcısı Enes Ljevakovic'in yanı sıra çok sayıda yerel yetkili hazır bulundu.
Tarihi eser, Hacı Velijudin Bakrac tarafından 1515 yılında inşa edilmiş ve asırlar boyunca bölgedeki sosyal ve kentsel yapının önemli bir parçası olarak ayakta kalmıştı. 1992'de bir daha inşa edilememesi için temellerine kadar yok edilen bu kıymetli eserin küllerinden doğuşu, 2023 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğünün başlattığı çalışmalarla mümkün oldu. Arşiv belgeleri ve saha incelemeleri ışığında yürütülen projede caminin yanı sıra, yapının bütünlüğünü sağlayan mektep, abdesthane ve tarihi saat kulesi de aslına uygun şekilde ayağa kaldırılarak bütüncül bir külliye düzeni ihya edildi.
34 Yıl Sonra Dalgalanan Bayrak
Savaş yıllarında yaşanan katliamlar ve zorunlu göçler nedeniyle demografik yapısı değişen ve günümüzde Sırp nüfusun çoğunlukta olduğu Nevesinje'de düzenlenen tören, tarihi bir yüzleşmeye de sahne oldu. Şehrin eski sakinleri olan yüzlerce Boşnak, yıllar sonra doğdukları topraklara dönerek bu anlamlı açılışta bir araya geldi. Törenin en dikkat çekici anlarından biri ise, 1992'den bu yana ilk kez cami avlusunda yeşil zemin üzerine beyaz ay ve yıldızlı Bosna Hersek İslam Birliği bayrağının göndere çekilmesi oldu.
Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu, törende yaptığı konuşmada projenin kültürel ve manevi değerine vurgu yaptı. Aksu, Dugalica Camisi'ni sadece bir ibadethane olarak değil, farklı inançların yüzyıllar boyunca bir arada yaşayabildiğinin ve hoşgörünün en somut kanıtı olarak nitelendirdi. Büyükelçi Emin Akseki ise Türkiye'nin Bosna Hersek'in barış, huzur ve toprak bütünlüğüne verdiği önemin altını çizerek, bu tür projelerin iki ülke arasındaki asırlık kardeşlik bağlarını daha da güçlendirdiğini ifade etti.
Türkiye'nin bölgedeki tarihi mirası ayağa kaldırma vizyonu Dugalica Camisi ile sınırlı kalmıyor. Açılışın ardından Türk heyeti, Blagaj Tekkesi yakınlarındaki bir başka Osmanlı eseri olan Hacı Murad Sipahi Camisi'nin aslına uygun şekilde yeniden inşası için de ilk taşı koyarak bölgedeki kültürel mirasın korunmasına yönelik yeni bir adım daha attı.