TBMM'ye sunulan yeni ekonomi paketi için hazırlanan etki analizi raporu, deprem konutlarından kripto varlıklara, savunma sanayiinden BOTAŞ'ın borçlarına kadar geniş bir yelpazede mali tabloyu ortaya koydu. Depremzedeler için inşa edilen konutlardan 20 yılda yaklaşık 600 milyar lira geri dönüş beklenirken, kripto işlem vergisinden yıllık 4,2 milyar lira gelir hedefleniyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşınan ve ekonomiye dair kritik düzenlemeler içeren "Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"nin etki analizi raporu tamamlandı. Rapor, hem deprem bölgesindeki yapılandırmaların bütçeye etkisini hem de yeni vergi kalemlerinin getireceği gelirleri detaylı bir şekilde gözler önüne seriyor.
Deprem Konutlarından 20 Yılda 594 Milyar Lira Dönüş Bekleniyor
6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından başlatılan yeniden imar çalışmaları kapsamında, hak sahipleri için mali bir yol haritası çizildi. Etki analizine göre, afet bölgesinde üretilen 314 bin 323 konutun taksitlerinin düzenli ödenmesi senaryosunda, 20 yıllık vade sonunda toplam 594 milyar 70 milyon 470 bin lira tutarında bir geri ödeme öngörülüyor.
Düzenleme ayrıca, borcunu erken kapatmak isteyen hak sahipleri için önemli bir indirim fırsatı sunuyor. 31 Aralık 2026 tarihine kadar borçlarını defaten (tek seferde) ödeyen vatandaşlara, ilk konutları için yüzde 74, ilk iş yerleri için yüzde 48 oranında indirim uygulanacak. Bu kapsamda, tüm konut sahiplerinin peşin ödeme yolunu seçmesi durumunda, 2026 sonuna kadar Hazine'ye 152 milyar 132 milyon lira nakit girişi sağlanabileceği hesaplanıyor.
Kripto Varlıklara İşlem Vergisi Geliyor
Ekonomi paketinin dikkat çeken bir diğer başlığı ise kripto varlık piyasasına yönelik vergi adımı oldu. Hazırlanan teklife göre, kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinden yapılan satış ve transfer işlemlerinden on binde 3 oranında işlem vergisi alınacak. Bu yeni vergi kalemiyle birlikte yıllık 4,2 milyar lira gelir elde edilmesi hedefleniyor.
Savunma Sanayii'ne Bedelli Askerlikten Ek Kaynak
Milli savunma projelerinin finansmanını güçlendirmek amacıyla bedelli askerlik gelirlerinde de yeni bir modellemeye gidiliyor. Bedelli askerlik ücretlerinden elde edilen gelirin bir kısmı Savunma Sanayii Destekleme Fonu’na aktarılacak.
2025 yılında bedelli askerlikten genel bütçeye yaklaşık 60 milyar lira gelir kaydedildiği belirtilirken, yeni düzenlemenin yasalaşmasıyla birlikte bu yıl yaklaşık 19,2 milyar liralık ilave bir kaynağın fona aktarılması planlanıyor. Ayrıca lüks tüketim kapsamında değerlendirilen elmas, pırlanta ve inci gibi kıymetli taşlara uygulanacak yüzde 20'lik ÖTV'den de yıllık 1,9 milyar lira gelir bekleniyor.
BOTAŞ'ın Borçlarına Mahsup Düzenlemesi
Enerji devi BOTAŞ'ın mali yapısını rahatlatacak adımlar da raporda yer aldı. Kurumun Temmuz 2024 ile Şubat 2026 dönemleri arasında oluşan KDV borçlarının, görevlendirme alacaklarına karşılık mahsup edilerek terkin edilmesi (silinmesi) öngörülüyor. Bu operasyonla yaklaşık 310 milyar liralık bir borç-alacak takasının gerçekleşmesi bekleniyor. Ayrıca 2026 yılında oluşacak 165 milyar liralık KDV borcunun da benzer şekilde mahsup edilmesi planlanıyor.
KDV İstisnalarında "Kısmi" Dönem
Vergi sisteminde sadeleşme ve etkinlik artırma hedefiyle bazı KDV istisnaları da yeniden tanımlandı. Türk Kızılay Derneği'ne yapılan teslimler, yabancılara konut satışı ve sağlık hizmetleri gibi alanlardaki "tam istisna" uygulaması kaldırılarak "kısmi istisna"ya dönüştürülüyor. İndirim ve iade hakkını sınırlayan bu değişiklikle, KDV iadelerinde 4,3 milyar liralık bir azalma sağlanması ve bu tutarın kamu kasasında kalması amaçlanıyor.
Atıl Kamu Varlıklarından 45 Milyar Lira Gelir Hedefi
Kamu mali disiplinini güçlendirmek adına, kurumların faaliyetleriyle doğrudan ilgisi olmayan atıl taşınmazların ekonomiye kazandırılması da pakette yer aldı. Bu varlıkların özelleştirilmesi veya satışı yoluyla 35 ila 45 milyar lira arasında bir kaynak oluşturulması hedefleniyor. Elde edilen gelirler, ilgili kurumların ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılarak merkezi bütçe üzerindeki yük hafifletilecek.