Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Diyarbakır'da engelli bireylerin ücretsiz ulaşım hakkını engelleyen iki özel halk otobüsü kooperatifine, ayrımcılık yasağını ihlal ettikleri gerekçesiyle toplam 512 bin TL idari para cezası kesti.
Bugünkü Haberler / Diyarbakır
Diyarbakır’da engelli vatandaşların yasal hakları olan ücretsiz toplu taşıma hizmetinden yararlandırılmadığı iddiaları üzerine harekete geçen Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), emsal niteliğinde bir karara imza attı. Kurum, kentteki iki ayrı özel halk otobüsü kooperatifine, "ayrımcılık yasağını ihlal" gerekçesiyle üst sınırdan idari para cezası uyguladı.
Resen İnceleme Başlatıldı
Olay, yerel basına ve sosyal medyaya yansıyan görüntülerle gündeme geldi. Diyarbakır'da bazı özel halk otobüsü şoförlerinin, ücretsiz seyahat kartı bulunan engelli vatandaşları araçlara almadığı, duraklarda görmezden geldiği veya araç içinde ücret talep ederek mağdur ettiği iddiaları üzerine TİHEK resen inceleme başlattı.
Soruşturma sürecinde Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan da görüş alındı. Belediye yetkilileri, özel halk otobüsü işleticilerinin 11 Haziran 2024 tarihinde aldıkları bir kararla, 65 yaş üstü vatandaşlar ile engelli bireyleri araçlara almama yönünde hukuksuz bir uygulamaya gittiklerini belirtti. Belediye, vatandaşlardan gelen yoğun şikayetler üzerine ilgili işletmecilere cezai işlem uygulandığını, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından araç başına gelir desteği ödemesi yapılmasına rağmen esnafın bu tutumu sergilediğini bildirdi.
Kooperatiflerin Savunması Yetersiz Bulundu
İnceleme kapsamında savunması istenen S.S. Öz Diyarbakır Özel Halk Otobüsleri Şehiriçi Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi, ilgili kanun maddelerini ihlal etmediklerini öne sürdü. S.S. 53 No.lu Diyarbakır Büyükşehir Özel Halk Otobüsleri Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi ise savunmasında ekonomik gerekçeleri öne sürdü. Kooperatif, ücretsiz taşıma yükünün tamamen esnafa bırakılmasının adil olmadığını, belediyeden yeterli destek alamadıklarını iddia ederek, hizmeti mevzuata uygun sürdürdüklerini savundu.
"Ekonomik Gerekçeler Ayrımcılığı Meşrulaştıramaz"
Tarafların görüşlerini ve toplanan delilleri değerlendiren TİHEK Kurulu, Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine atıfta bulunarak kararını açıkladı. Kararda, sosyal medyaya yansıyan görüntülerin ve şikayetlerin, engelli bireylerin hizmetten yararlanmasının sistematik olarak engellendiğini doğruladığı vurgulandı.
Kurul, özel işletmelerin "belediyeden maddi destek alamadıkları" yönündeki savunmalarını hukuken geçersiz saydı. Mevzuatta belediyelerin özel işletmelere maddi destek sağlama zorunluluğunun bulunmadığına, bu durumun tamamen belediyenin takdir yetkisinde olduğuna dikkat çekildi. Kararın gerekçesinde, "Belediyeden maddi destek alınmaması, ücretsiz ulaşım hakkı olan engellilerin bu haktan mahrum bırakılması için haklı ve meşru bir gerekçe olamaz" ifadelerine yer verildi.
512 Bin TL Ceza
Yapılan değerlendirme sonucunda Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin herhangi bir ihlali bulunmadığına hükmedilirken, iki kooperatifin de engelli bireylere yönelik ayrımcılık uyguladığı tespit edildi. TİHEK, her iki kooperatife de ayrı ayrı 256 bin 357 lira olmak üzere, toplamda 512 bin 714 lira idari para cezası verilmesine hükmetti.