Bosna Hersek Sırp Cumhuriyeti’nin (RS) görevden alınan eski lideri Milorad Dodik’in İsrail ve ABD ziyaretlerinde verdiği mesajlar, ülkenin toprak bütünlüğünü hedef alan bilinçli bir lobi stratejisi olarak yorumlanıyor.
BUGÜNKÜ HABERLER / SARAYBOSNA
Bosna Hersek’in siyasi atmosferi, Sırp Cumhuriyeti (RS) entitesinin görevden el çektirilen eski başkanı Milorad Dodik’in yurtdışı temasları ve ayrılıkçı söylemleriyle yeniden gerildi. Siyasi yasaklı olmasına rağmen diplomatik bir figür gibi hareket eden Dodik’in, İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'ne (ABD) gerçekleştirdiği ziyaretlerde verdiği mesajlar, Saraybosna merkezli anayasal düzen tartışmalarını alevlendirdi.
Uzmanlar, Dodik’in bu hamlelerinin yalnızca iç politikaya yönelik popülist bir retorik olmadığını, aksine RS’nin bağımsızlığı için uluslararası meşruiyet arayan organize bir "devletleşme" stratejisi olduğunu vurguluyor.
Hukuki Baskıdan Kaçış ve Diplomatik Atak
Bosna Hersek Merkez Seçim Komisyonu tarafından 6 yıllık siyasi yasak getirilerek RS Başkanlığı görevinden alınan Dodik, anayasal kurumların otoritesini tanımamaya devam ediyor. 29 Ocak’ta İsrail’de ve hemen ardından 7 Şubat’ta ABD’de gerçekleştirdiği temaslar, Saraybosna’da "paralel diplomasi" olarak nitelendirildi.
Uluslararası Saraybosna Üniversitesi’nden (IUS) siyaset bilimci Dr. Öğr. Üyesi Hamza Preljevic, Dodik’in resmi bir sıfatı olmamasına rağmen devlet yetkilisi gibi ağırlanma çabasını, Bosna Hersek Anayasası’nın açık bir ihlali olarak değerlendiriyor. Preljevic’e göre bu durum, "bir entitenin bağımsız hareket edebileceği fikrini normalleştirerek devletin altını oymayı" amaçlıyor.
"Ortak Düşman" Yaratarak Meşruiyet Arayışı
Dodik’in stratejisinin en dikkat çekici ayağını ise "İslamofobik" söylemler oluşturuyor. IUS Siyaset Bilimi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Krupalija, Sırp liderin Boşnakları ve Müslüman nüfusu "radikal" veya "tehdit" unsuru gibi göstererek kendisine batı dünyasında ve İsrail nezdinde müttefik aradığını belirtiyor.
Krupalija, Dodik’in kendisini "Hristiyan Avrupa’nın sınır muhafızı" olarak konumlandırdığını ve iç siyasetteki hukuksuzluklarının üzerini, küresel güvenlik kaygılarını manipüle ederek örtmeye çalıştığını ifade ediyor. Dodik’in İsrail ziyaretinde, "RS ve İsrail'in radikal İslamcılar gibi ortak bir düşmana sahip olduğu" yönündeki beyanları, bu tehlikeli stratejinin en somut örneği olarak kayıtlara geçti.
Yargı Kararları ve Siyasi Yasak Süreci
Dodik’in uluslararası arenada "mağdur" rolünü oynamasına neden olan süreç, Bosna Hersek’teki Yüksek Temsilcilik Ofisi (OHR) ile girdiği yetki savaşına dayanıyor. Yüksek Temsilci Christian Schmidt’in kararlarını RS Resmi Gazetesi’nde yayımlatmayarak federal otoriteyi reddeden Dodik hakkında, "OHR kararlarına uymamak" suçlamasıyla dava açılmıştı.
Aralık 2023’te başlayan yargılama sonucunda Dodik, 1 yıl hapis ve 6 yıl siyasi yasak cezasına çarptırılmıştı. Mahkeme hapis cezasını paraya çevirirken, Merkez Seçim Komisyonu siyasi yasak kararı uyarınca Dodik’in RS Başkanlığı görevine son vermişti. Ancak görevden alınmasına rağmen Dodik’in fiili lider gibi hareket etmesi ve uluslararası lobi faaliyetlerini sürdürmesi, Bosna Hersek’in kırılgan barış ortamını tehdit eden en büyük risk faktörü olmaya devam ediyor.