İlk FIFA Dünya Kupası finaline ev sahipliği yapan ve dünya üzerinde "Tarihi Anıt" olarak tescillenen tek stadyum olan Uruguay’daki Estadio Centenario, rekor sürede tamamlanan inşasından köklü geçmişine kadar futbol tarihindeki eşsiz yerini koruyor.
Uluslararası Futbol Federasyonları Birliğinin (FIFA) 1930 yılında ilk kez düzenlediği Dünya Kupası'nın final maçı, Uruguay'ın başkenti Montevideo'da bulunan Estadio Centenario’da (Yüzüncü Yıl Stadyumu) oynandı. 30 Temmuz 1930 tarihinde gerçekleştirilen bu tarihi finalde, ev sahibi Uruguay ile komşusu Arjantin karşı karşıya geldi. O dönemki adı Jules Rimet Kupası olan turnuvanın finalinde rakibini 4-2 mağlup eden Uruguay, futbol tarihinin ilk Dünya Kupası şampiyonu unvanını bu sahada elde etti.
Dokuz Ayda Tamamlanan Mimari Başarı
Montevideo'nun Parque Batlle Mahallesi'nde konumlanan Estadio Centenario, ilk Dünya Kupası organizasyonu için özel olarak inşa edildi. Yaklaşık 1100 göçmen işçinin üç vardiya halinde aralıksız çalışmasıyla stadyum, 9 ay gibi rekor bir sürede tamamlandı. Uruguay’ın en büyük spor kompleksi olan ve Amerika kıtasının en geniş kapasiteli ilk 15 stadyumu arasında yer alan Centenario, mimar Juan Scasso tarafından tasarlandı.
Elips şeklinde yükselen 4 tribünden oluşan yapının ismi, Uruguay’ın 1830 yılında ilan edilen ilk anayasasının yüzüncü yılına bir ithaf olarak "Yüzüncü Yıl" anlamına gelen "Centenario" olarak belirlendi. 60 bin 235 kişilik kapasiteye sahip olan bu görkemli stadyum, ilk turnuvanın ardından 1942, 1956 ve 1967 yıllarında Güney Amerika şampiyonalarına, 1980'de Dünya Şampiyonlar Altın Kupası'na ve 1995'te Kupa Amerika'ya da ev sahipliği yaptı.
Futbol Dünyasının Tescilli Tek Tarihi Anıtı
Estadio Centenario, barındırdığı tarihi miras dolayısıyla 1983 yılında FIFA tarafından "Dünya Futbolunun Tarihi Anıtı" olarak ilan edildi. Bu unvanla tescillenen dünyadaki tek spor yapısı olma özelliğini taşıyan stadyum, dönemin FIFA Başkanı Jules Rimet'nin de büyük beğenisini kazanmıştı. Rimet, yapımı tamamlandığında stadyum için, "Sadece futbol için inşa edildiğinden bunun dünyada bir ilk olduğunu söylemek abartı olmaz" değerlendirmesinde bulunmuştu.
Stadyum aynı zamanda Güney Amerika futbolunun en prestijli turnuvası olan Libertadores Kupası’nın finallerine en çok ev sahipliği yapan mekan konumunda bulunuyor. Tarihi boyunca 20 finale sahne olan bu simgesel stadyumun, Kasım 2026'da oynanacak Libertadores finalini de ağırlaması planlanıyor. Ayrıca, 1960 yılında ilk kez düzenlenen Kıtalararası Kupa'nın ilk ayağı da Real Madrid ile Uruguay'ın Penarol takımları arasında yine bu sahada oynanmıştı.
Ulusal Sembollerle Bezeli "Anıtlar Kulesi"
Estadio Centenario’yu mimari olarak farklı kılan unsurların başında, güney tribününün arkasında yükselen 100 metre yüksekliğindeki "Anıtlar Kulesi" (Torre de los Homenajes) geliyor. Montevideo'nun Tarihsel Mirası listesinde yer alan bu kulenin tasarımı, mimar Scasso'nun Hollanda'daki bir stadyumda gördüğü kuleden esinlenerek şekillendi.
Milli sembollerle bezenen kulenin dokuz balkonu, Uruguay bayrağındaki 5 beyaz ve 4 mavi şeridi temsil edecek şekilde inşa edildi. Kulenin alt kısmında yer alan ve uçak kanatları ile gemi pruvasını andıran beton yapılar ise ülkeye deniz ve hava yoluyla gelen göçmenlerin anısına adandı.
Uruguay futbolunun başarılarla dolu geçmişini gözler önüne seren ve 1975 yılında açılan Uruguay Futbol Müzesi’ne de ev sahipliği yapan Estadio Centenario, günümüzde spor müsabakalarının yanı sıra büyük kültürel etkinlikler ve konserler için kapılarını açmaya devam ediyor. Stadyumun, ilk Dünya Kupası'nın 100. yıl dönümü kutlamaları çerçevesinde, 2030 Dünya Kupası'nın sembolik açılış maçına da ev sahipliği yapması hedefleniyor.