Orta Doğu’daki çatışmaların Hürmüz Boğazı’nı tehdit etmesi ve ABD Başkanı Trump’ın İspanya ile İngiltere’ye yönelik sert çıkışları, küresel piyasalarda risk iştahını kapattı. Enerji arzına dair endişelerle petrol fiyatları son iki yılın zirvesini test ederken, yatırımcılar güvenli limanlara yöneliyor.
Küresel piyasalar, Orta Doğu’da derinleşen krizin enerji ticaretini sekteye uğratabileceği endişesi ve jeopolitik gerilimin diplomatik krizlere dönüşmesiyle haftanın ortasında negatif bir seyir izliyor. Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş güvenliğine dair artan kaygılar, borsa endekslerini aşağı çekerken, petrol fiyatlarındaki sert yükseliş enflasyonist baskıların geri döneceği korkusunu tetikliyor.
Hürmüz Boğazı'nda "Refakat" Dönemi ve Trump'ın Hamlesi
Piyasalardaki satış dalgasının merkezinde, küresel petrol ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı'na dair gelişmeler yer alıyor. ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada, Körfez'den geçen enerji ve ticaret gemileri için siyasi risk sigortası talimatı verdiğini duyurdu. Trump, gerekirse ABD donanmasının tankerlere refakat edeceğini belirterek, "ABD ne olursa olsun enerjinin serbest akışını sağlayacaktır" mesajını verdi.
Ancak bu güvenlik garantisi piyasaları sakinleştirmek yerine, krizin ciddiyetini teyit eden bir unsur olarak algılandı. Analistler, enerji fiyatlarındaki artışın, gümrük tarifeleriyle zaten kırılgan olan enflasyon dengesini bozabileceği ve ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirim patikasını zora sokabileceği uyarısında bulunuyor.
ABD ile İspanya Arasında Üs Krizi
Jeopolitik tansiyon sadece Orta Doğu ile sınırlı kalmadı; Batı ittifakı içinde de çatlaklar oluştu. Başkan Trump, ABD üslerinin kullanımına izin vermeyen İspanya'ya sert tepki göstererek, ticari ve ekonomik ilişkileri kesme tehdidinde bulundu. Trump'ın eleştiri oklarından İngiltere de nasibini aldı; Diego Garcia Adası'nın durumu üzerinden Londra'yı iş birliğinden uzak olmakla suçladı.
İspanya Başbakan Yardımcısı Yolanda Diaz ise bu tehditlere, "İspanya şantajı kabul etmeyecektir, biz bir barış ülkesiyiz" diyerek karşılık verdi. Bu diplomatik gerilim, İspanya IBEX 35 endeksinin yüzde 4,6 oranında sert değer kaybetmesine neden oldu.
Petrol Fiyatları Zirveyi Zorluyor
Arz güvenliği endişeleriyle Brent petrolün varil fiyatı, Temmuz 2024'ten bu yana en yüksek seviyesi olan 84,3 doları test etti. Trump'ın açıklamaları sonrası bir miktar hız kesse de, Brent petrol yeni işlem gününde yüzde 2,1 artışla 82 doların üzerinde işlem görüyor.
Enerji maliyetlerindeki artış, özellikle enerji ithalatına bağımlı Asya piyasalarını derinden etkiledi. Güney Kore borsası Kospi, Hürmüz Boğazı'nın kapanması riskine karşı en savunmasız piyasa olarak gün içinde yüzde 10'u aşan tarihi bir düşüş yaşadı. Seul yönetimi, petrol rezervlerinin yeterli olduğunu açıklasa da panik satışlarının önüne geçemedi.
Fed Yetkililerinden "Bekle-Gör" Mesajı
Piyasalar bir yandan jeopolitik yangını izlerken, diğer yandan Fed yetkililerinin sözlü yönlendirmelerini takip ediyor. Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, çatışmanın enflasyonist etkisini ölçmek için henüz erken olduğunu vurgulayarak, "Bu yeni şokun etkisinin ne kadar süreceğini görmemiz gerekiyor" dedi. New York Fed Başkanı John Williams ise faiz indirimleri için enflasyonun yavaşlaması şartını yineledi.
Borsa İstanbul'da Satış Baskısı Sürüyor
Küresel riskten kaçış eğilimi Borsa İstanbul’a da yansıdı. BIST 100 endeksi, dünü yüzde 3,09’luk sert bir düşüşle 12.933 puandan tamamladı. Dolar/TL kuru ise 44 lira sınırına dayanarak 43,99 seviyelerinde işlem görüyor.
Yatırımcıların gözü bugün açıklanacak ABD ADP özel sektör istihdam verisi ve Fed'in Bej Kitap raporunda olacak. Ancak mevcut tabloda, jeopolitik manşetlerin makroekonomik verilerin önüne geçtiği ve piyasa yönünü belirleyen ana unsur olmaya devam ettiği görülüyor.