İran Devrim Muhafızları'nın ticari gemilere yönelik telsiz uyarıları ve Umman açıklarında bir tankerin vurulmasıyla Hürmüz Boğazı'ndaki trafik durma noktasına geldi. Küresel petrol ticaretinin beşte birinin aktığı damarın tıkanması, uluslararası piyasalarda arz şoku endişesini artırıyor.
BUGÜNKÜ HABERLER / DIŞ HABERLER SERVİSİ
Küresel enerji güvenliğinin en kritik noktası olan Hürmüz Boğazı, artan jeopolitik gerilimle birlikte tarihinin en ciddi krizlerinden birini yaşıyor. İran ile İsrail ve ABD arasında tırmanan askeri gerilimin ardından Tahran yönetimi, resmi bir açıklama yapmaksızın Boğaz'daki gemi trafiğini fiilen durdurdu. Devrim Muhafızları Ordusu'nun ticari gemilere yönelik sert müdahaleleri ve bir tankerin vurulması, bölgedeki deniz ticaretini felç etmiş durumda.
Telsizden "Geri Dönün" Uyarısı
Bölgedeki ticari gemi kaptanları ve denizcilik kaynaklarından edinilen bilgilere göre, İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) savaş gemileri, Boğaz'a yaklaşan sivil gemilere VHF kanalları üzerinden doğrudan müdahale ediyor. Telsiz anonslarında gemilere "Geçişe izin verilmiyor" ve "Derhal geri dönün" uyarılarının yapıldığı, talimatlara uymayanların hedef alınacağı belirtiliyor.
Avrupa Birliği'nin bölgedeki deniz güvenliği misyonu Aspides yetkilileri, söz konusu tehdit mesajlarının İran güçleri tarafından gönderildiğini doğrularken, İngiliz Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) henüz resmi bir "tam kapanma" bildiriminin yapılmadığını rapor etti. Ancak sahadaki durum, resmi prosedürlerin ötesine geçmiş görünüyor.
Tanker Vuruldu, Trafik Durdu
Gerilimin en somut ve tehlikeli adımı ise Umman açıklarında yaşandı. İran Silahlı Kuvvetleri'nin, yapılan uyarıları dikkate almadığı gerekçesiyle "Skylight" isimli petrol tankerini hedef aldığı bildirildi. İsabet alan tankerin su almaya başladığı ve batma tehlikesi geçirdiği öğrenildi. Bu saldırı, armatörler ve sigorta şirketleri için bardağı taşıran son damla oldu.
Deniz trafiği veri sağlayıcısı MarineTraffic'in anlık verilerine göre, Boğaz'daki gemi hareketliliğinde yüzde 40 ila 70 oranında dramatik bir düşüş gözlemleniyor. Ham petrol, LNG ve akaryakıt taşıyan 250'ye yakın tankerin risk almamak adına açık sularda demirlediği veya rotalarını tersine çevirdiği belirtiliyor.
Tahran'dan Çelişkili Sinyaller
Sahadaki "fiili abluka" durumuna rağmen İranlı diplomatik kaynaklar temkinli bir dil kullanmayı sürdürüyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, uluslararası basına verdiği demeçte, "Şu aşamada boğazı kapatma veya seyrüseferi engelleme niyetimiz yok" ifadelerini kullandı. Ancak Devrim Muhafızları'nın sahadaki agresif tutumu, diplomatik söylemlerle askeri eylemler arasında bir kopukluk olduğuna ya da Tahran'ın "inkar edilebilir bir baskı stratejisi" izlediğine işaret ediyor.
Enerji Piyasalarında "Boğaz" Korkusu
Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayan 33 kilometre genişliğindeki bu dar su yolu, dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sinin geçiş güzergahı konumunda. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, günde 20 milyon varilin üzerinde petrolün taşındığı bu hattın kapanması, küresel tedarik zincirinde onarılması güç hasarlar bırakabilir.
Özellikle Asya pazarlarını besleyen Suudi Arabistan, Irak, BAE ve Kuveyt petrolleri ile Katar'ın LNG sevkiyatının bu rotaya bağımlı olması, krizin sadece bölgesel değil küresel ölçekte hissedilmesine neden oluyor. Uluslararası sigorta şirketlerinin bölgeye yönelik poliçeleri iptal etmesi veya risk primlerini astronomik seviyelere çekmesi, lojistik maliyetlerini katlarken, petrol fiyatlarında şimdiden yüzde 10'luk bir sıçrama yaşandı.
Dünya başkentleri, İran'ın bu hamlesinin geçici bir gözdağı mı yoksa uzun süreli bir stratejik abluka mı olduğunu anlamaya çalışırken, enerji piyasaları nefesini tutmuş durumda.