İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Umman ile Hürmüz Boğazı'nda geçici bir güzergah oluşturulması yönündeki müzakerelerin son aşamaya geldiğini, boğazın tamamen açılmasının ise ABD'nin taahhütlerine bağlı olduğunu açıkladı.
İran ile Umman arasında, Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişlerin sağlanması amacıyla yürütülen müzakerelerde nihai aşamaya ulaşıldı. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, iki ülke arasında uzlaşmaya varılan yeni deniz güzergahının 2 ila 4 ay sürmesi beklenen geçici bir düzenleme olduğunu belirterek, Hürmüz Boğazı'nın tamamen seyrüsefere açılmasının ancak ABD'nin takınacağı tutuma göre şekilleneceğini duyurdu.
İran resmi haber ajansı IRNA’ya açıklamalarda bulunan Garibabadi, Umman ile yürütülen diplomatik ve teknik temasların bir anlaşmayla sonuçlanmak üzere olduğunu kaydetti. Bu anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nın tamamen eski statüsüne dönmesi anlamına gelmediğini vurgulayan Garibabadi, "Hürmüz Boğazı üzerinden geçen yeni rota geçicidir ancak 2 ila 4 ay veya daha uzun süre geçerli olabilir. Umman ile anlaşmaya varıldıktan sonra ikinci aşamaya geçmek için yeni bir karara ihtiyacımız var" ifadelerini kullandı.
"ABD ile Herhangi Bir Görüşme Yapılmadı"
Washington yönetiminden gelen aksi yöndeki açıklamalara değinen Garibabadi, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş rejimine dair yürütülen müzakerelerin yalnızca iki kıyıdaş devlet olan İran ve Umman arasında yapıldığını, bu süreçte ABD ile hiçbir doğrudan ya da dolaylı temas kurulmadığını açıkladı.
Yeni mutabakat kapsamında Boğaz'daki seyrüsefer şemalarında değişikliğe gidileceğini aktaran Garibabadi, Lark Adası yakınlarında kurulan geçici kuzey güzergahı ile Umman iç sularında yer alan güney güzergahının kapatılacağını söyledi. Garibabadi, "İran ve Umman arasında oluşturulan bu yeni anlaşma uygulama aşamasına geçerse, gemilerin geçişi için yalnızca bu yeni güzergah kullanılacaktır" dedi.
Boğaz üzerindeki egemenlik haklarına da değinen İranlı yetkilisi, yeni koridorun bazı bölümlerinin İran karasularından geçeceğini belirtti. Garibabadi, bu durumun ulusal güvenlik kaygıları ile ulusal çıkarların korunmasına dayanan yeni bir model olduğunu ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki etkin egemenlik stratejisini yansıttığını sözlerine ekledi.
Boğaz'ın Tamamen Açılması ABD'nin Adımlarına Bağlı
Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılmasını öngören ikinci aşamaya geçişin ABD'nin tutumuyla doğrudan ilişkili olduğunu belirten Garibabadi, "ABD'den, İslamabad Mutabakatı'ndaki taahhütlerine geri dönmeye tamamen hazır olduğuna dair mesajlar aldık. Buna karşılık, mutabakatın 5. maddesi gereği boğazın tamamen açılmasını içeren ikinci aşamaya geçip geçmeme kararını henüz vermedik; bu konudaki değerlendirmelerimiz sürüyor" diye konuştu.
İran ve ABD arasında 14 Haziran’da Pakistan'ın arabuluculuğunda gerçekleştirilen mutabakatta, ABD'nin İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve 60 gün boyunca geçiş ücreti alınmaması kararlaştırılmıştı. Ancak Washington'ın dondurulan varlıkları serbest bırakmaması ve alternatif rotalar araması üzerine Tahran yönetimi anlaşmanın ihlal edildiğini savunarak Boğaz'dan geçişleri sınırlandırmış, bu durum temmuz ayında bölgede askeri hareketliliğe ve çatışmalara yol açmıştı. Yaşanan gerilimin ardından İran, bölgedeki seyrüsefer güvenliğini yeniden düzenlemek amacıyla Umman ile ikili görüşmelere başlama kararı almıştı.