BUGÜNKÜ HABERLER

Hürmüz'de Kilitlenen Vanalar Avrupa'nın Enerji Planlarını Altüst Etti: Rus Gazı Yasağı Çıkmazda

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğinin durması ve Katar'ın LNG üretimini askıya alması, Avrupa doğal gaz piyasasında şok etkisi yarattı. Fiyatların son 48 saatte yüzde 70'e yakın artması, Brüksel'de "Rus gazı yasağı ertelenmeli mi?" sorusunu yüksek sesle tartışmaya açtı.

BRÜKSEL – Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim, küresel enerji piyasalarının en stratejik noktası olan Hürmüz Boğazı'nı fiilen devre dışı bırakırken, Avrupa Birliği'nin enerji güvenliği stratejilerini de temelden sarsıyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği hava saldırılarının ardından bölgedeki tanker geçişlerinin durması, Avrupa’nın doğal gaz tedarik zincirinde "kabus senaryosu" olarak adlandırılan süreci başlattı.

Fiyatlarda Sert Sıçrama: 48 Saatte Yüzde 70 Artış

Piyasalardaki panik havası, Avrupa’nın gösterge doğal gaz fiyatlarına anında yansıdı. Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF’de, saldırılar öncesinde (27 Şubat) megavatsaat başına 31,95 avro seviyesinde olan vadeli kontratlar, krizin derinleşmesiyle rekor artışlar kaydetti.

Piyasa verilerine göre, Katar’ın üretim kesintisi haberinin gelmesiyle 2 Mart’ta 44,5 avroya fırlayan fiyatlar, 3 Mart kapanışında 54,29 avroya ulaşarak sadece iki gün içinde yüzde 69,9’luk bir değer artışı yaşadı. Bu ani yükseliş, Avrupa sanayisi ve hane halkı için enerji faturalarının yeniden kabarması riskini doğuruyor.

Katar'dan Beklenmedik "Üretimi Durdurma" Kararı

Krizin boyutunu değiştiren en kritik gelişme ise dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatçılarından biri olan Katar'dan geldi. Devlet enerji şirketi QatarEnergy, güvenlik endişeleri nedeniyle Ras Laffan'daki tesislerinde önce kısmi, ardından 3 Mart itibarıyla LNG ve ilgili tüm ürünlerin üretimini tamamen askıya aldığını duyurdu.

Küresel LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sini tek başına karşılayan Katar'ın piyasadan çekilmesi, halihazırda Rus gazına alternatif arayışında olan Avrupa için tedarik havuzunun ciddi oranda daralması anlamına geliyor.

Brüksel'de "Rus Gazı" Çatlağı

Avrupa Birliği Konseyi, geçtiğimiz ocak ayında Rusya’dan boru hattı ve LNG ithalatını 2027 sonuna kadar tamamen bitirmeyi hedefleyen düzenlemeyi kabul etmişti. Ancak son gelişmeler, bu takvimin gerçekçiliğini sorgulatıyor.

Rusya-Ukrayna savaşı öncesinde gaz ihtiyacının yüzde 45'ini Moskova'dan karşılayan AB, bu oranı geçen yıl yüzde 13'e kadar düşürmeyi başarmıştı. Ancak depoların doluluk oranının yüzde 30 seviyelerinde seyrettiği bir dönemde yaşanan bu arz şoku, Birlik içindeki dengeleri değiştiriyor.

Moskova ise krizin Avrupa üzerindeki baskısını yakından izliyor. Rusya Devlet Başkanlığı Özel Temsilcisi Kiril Dmitriyev, yaptığı açıklamada, artan maliyetlerin Avrupa ekonomisini zorladığını ve kıtanın enerji güvenliği için yeniden Rusya'ya ihtiyaç duyabileceğini öne sürdü.

Uzmanlar Ne Diyor?

Sektör temsilcileri, AB'nin siyasi duruşundan taviz vermesinin zor olduğunu, ancak ekonomik gerçeklerin baskısının arttığını vurguluyor.

Energy Aspects Kıdemli Avrupa Gaz Uzmanı Erisa Pasko, Bugünkü Haberler'e yaptığı değerlendirmede, "Kısa vadede siyasi ve hukuki engeller nedeniyle Rusya'dan ithalatın resmi olarak artması mümkün görünmüyor. Ancak Orta Doğu kaynaklı arzda kalıcı bir kayıp yaşanırsa, Avrupa fiyatlarının Asya piyasasını geçecek kadar yükselmesi gerekecek. Bu durum sanayi üretimini vurabilir," ifadelerini kullandı.

Londra merkezli ICIS'ten Küresel LNG Uzmanı Ed Cox ise Avrupa'nın artan ABD bağımlılığına dikkat çekiyor. 2026 yılına kadar Avrupa'ya gelen LNG'nin yüzde 60'ının ABD kaynaklı olmasının beklendiğini belirten Cox, "ABD LNG'sine bağımlılık bir avantaj gibi görünse de, Asya'dan gelecek rekabetçi talebe karşı Avrupa'yı daha kırılgan hale getiriyor. Katar'dan gelen akışın kesilmesi, hiçbir yeni projenin tek başına telafi edemeyeceği bir boşluk yaratır," uyarısında bulundu.

Mevcut tablo, Avrupa başkentlerinde "enerji güvenliği" ile "jeopolitik yaptırımlar" arasında zorlu bir tercihin yaklaştığını gösteriyor.