İsrail hükümeti, işgal altındaki Doğu Kudüs'te Filistin topraklarının bütünlüğünü tehdit eden tartışmalı "E1" yerleşim projesi kapsamında, daha önce verdiği hukuki taahhütleri ihlal ederek 1234 konutluk ilk ihaleyi yayımladı.
İsrail hükümeti, işgal altındaki Doğu Kudüs'te yer alan ve Batı Şeria'yı coğrafi olarak ikiye böleceği belirtilen "E1" Yahudi yerleşim projesinde kritik bir adım attı. İsrailli sivil toplum kuruluşları Ir Amim, Bimkom ve Peace Now (Şimdi Barış) tarafından yapılan ortak açıklamada, hükümetin Devlet Savcılığı aracılığıyla sunduğu resmi taahhütten geri adım atarak 1234 konutun inşası için ilk ihaleyi açtığı duyuruldu.
Açıklamada, söz konusu ihalenin, projeye karşı hukuki mücadele yürüten davacılara önceden bilgi verilmeden yayımlandığı belirtildi. Projeyle ilgili yasal sürecin Kudüs Bölge Mahkemesinde devam ettiği ve devletin henüz resmi yanıtını sunmadığı bir dönemde bu adımın atılması tepki çekti. Devlet Savcılığının 19 Temmuz'da davacılara, önümüzdeki 2-3 ay içinde "E1" ile ilgili herhangi bir ihalenin yayımlanmasının beklenmediğini ve bir ihale açılması durumunda önceden haber verileceğini taahhüt ettiği hatırlatıldı.
"Geri Dönülemez Fiili Durumlar Yaratacak"
Sivil toplum kuruluşlarının ortak açıklamasında, hükümetin hiçbir ön uyarı yapmaksızın ilk ihaleyi yayımladığı, davacıların durumu ancak ihalenin yayımlanmasını kutlayan resmi bir duyuru aracılığıyla öğrenebildiği ifade edildi. Açılan ihalenin, E1 projesi kapsamında onaylanan toplam 3 bin 401 konuttan 1234'ünü kapsadığı belirtilerek, sadece bu aşamanın dahi uygulanmasının sahada geri dönülemez fiili durumlar yaratacağı ve uzun vadeli siyasi ile coğrafi sonuçlar doğuracağı vurgulandı.
Söz konusu projenin, Batı Şeria'nın coğrafi bütünlüğünü böleceği, Doğu Kudüs'ü Batı Şeria'nın geri kalanından izole edeceği ve iki devletli çözüm şansını tamamen ortadan kaldıracağı gerekçesiyle uluslararası tepkiler nedeniyle yaklaşık 30 yıldır ertelendiği biliniyor.
FKÖ: "Planlamadan Fiili Uygulamaya Geçildi"
Filistin Kurtuluş Örgütüne (FKÖ) bağlı Ayrım Duvarı ve Yahudi Yerleşim Birimleriyle Mücadele Heyeti de konuya ilişkin yazılı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, İsrail'in bu adımla "E1 projesini ilhak haritalarından çıkarıp fiilen uygulamaya koyduğu" ifade edildi.
Açılan ihalenin sıradan bir konut projesi ya da mevcut Maale Adumim yerleşim biriminin yerel bir genişlemesi olarak görülemeyeceği vurgulanan açıklamada, bunun Kudüs ile Ürdün Vadisi (El-Ağvar) arasındaki bölgeyi yeniden şekillendirmeyi hedefleyen jeopolitik bir planın parçası olduğu kaydedildi. Projenin Kudüs ile Maale Adumim arasında yaklaşık 12 bin dönümlük bir alana yayıldığı, konut, sanayi, turizm ve altyapı ağlarından oluşan entegre bir sistem içerdiği aktarıldı.
Bu adımın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) 2334 sayılı kararının ve uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğunu belirten heyet, ihalenin amacının Kudüs'ü tecrit etmek, Filistinli ve Bedevi toplulukları kuşatmak ve Batı Şeria'nın kuzeyi ile güneyi arasındaki bağlantıyı kesmek olduğunu vurguladı.
E1 Projesi Nedir?
Tarihsel olarak Doğu Kudüs'ün parçası olan ancak Ayrım Duvarı'nın Batı Şeria kısmında kalan Filistin mahallesi Ayzeriye yakınındaki "Maale Adumim" yerleşim birimini Batı Kudüs'e bağlamak amacıyla geliştirilen "E1 Projesi" için ilk olarak 1999 yılında 12 bin dönüm Filistin toprağı kamulaştırılmıştı.
Filistin Devleti'nin kurulmasını engelleme potansiyeline sahip olan proje, geçmişteki ABD yönetimlerinin baskıları nedeniyle uzun yıllar dondurulmuştu. Başbakan Binyamin Netanyahu, Batı Şeria'yı fiilen ikiye bölecek olan bu projeyi Eylül 2025'te onaylamıştı. İsrail, proje aracılığıyla işgal altındaki Doğu Kudüs ile Batı Şeria'daki Filistin toprakları arasındaki coğrafi bağı tamamen koparmayı hedefliyor.