Antalya Diplomasi Forumu 2026'da bir araya gelen diplomatlar, mevcut uluslararası sistemin istikrarsızlığına dikkat çekerek, çok taraflılık kavramının eylem düzeyine geçmesi ve yeniden inşa edilmesi gerektiği uyarısında bulundu.
Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026 kapsamında düzenlenen "Sistemik Geçiş Sürecinde Çok Taraflılığı Yeniden Değerlendirmek" başlıklı panelde, küresel diplomasinin içinde bulunduğu kriz ve değişim sancıları masaya yatırıldı. Panele katılan Avusturya, İsviçre, Portekiz ve Güney Afrika'nın üst düzey diplomatik temsilcileri, dünyanın Soğuk Savaş sonrası dönemin illüzyonlarından uyanarak yeni bir gerçeklikle yüzleştiği konusunda birleşti.
Avusturya Dışişleri Bakanı Beate Meinl-Reisinger, küresel ölçekte artan istikrarsızlık, belirsizlik, ekonomik tehditler ve insani krizlere vurgu yaparak, "Belirsiz ve stabil olmayan bir uluslararası sistemden bahsediyoruz." ifadelerini kullandı. Bu tablonun Soğuk Savaş sonrası dönemle doğrudan bağlantılı olduğunu belirten Meinl-Reisinger, devletler arası güven ve diyalog ortamının ortak bir paydada yeniden tesis edilmesi gerektiğini kaydetti. Barış ve güvenliğin kapsayıcı olması gerektiğinin altını çizen Avusturyalı Bakan, Birleşmiş Milletler'de (BM) bir reforma ihtiyaç duyulduğunu, ancak bunun işleyen mevcut sistemleri tamamen yıkıp yerine yeni bir şey koymak anlamına gelmemesi gerektiğini savundu.
İsviçre Dışişleri Bakanı ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Dönem Başkanı Ignazio Cassis ise uluslararası toplumun çok taraflılık konusunda henüz somut bir eyleme geçmediğini, şu an yalnızca "derin düşünme" seviyesinde kalındığını dile getirdi. Yaşanan süreci bir "sistemik geçiş" olarak tanımlayan Cassis, "Soğuk Savaş sonrasında 'Tarihin sonuna geldik, artık her yerde demokrasi olacak' şeklinde bir illüzyon vardı. Ancak gerçekçi olmalıyız; büyük ordulara sahip büyük ülkeler bazen ne istiyorlarsa onu almaya karar veriyorlar. Bu noktada da yeni bir çok taraflılık oluşuyor." şeklinde konuştu. Cassis, dünyanın çok taraflılığı yeniden icat etmeye çalıştığı belirsiz bir geçiş evresinde olduğunu sözlerine ekledi.
Panelde söz alan Portekiz Dışişleri Bakanı Paulo Rangel, küresel düzeyde yaşananları son derece kritik bir kriz olarak nitelendirirken, bu zor döneme bölgesel çok taraflılığa yatırım yaparak yanıt verilmesi gerektiğini savundu. Rangel, Güvenlik Konseyi başta olmak üzere uluslararası kurumlarda çeşitliliğin sağlanarak reform gerçekleştirilmesinin zorunlu olduğunu belirtti.
Güney Afrika Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakan Yardımcısı Alvin Botes ise kurulacak yeni sistemde BM'nin çok taraflılığın tam merkezinde yer alması gerektiğine işaret etti. Botes, ülkelerin tek kutupluluk ile çok kutupluluk arasında net bir tercih yapma zorunluluğunda olduğunu ve bu iki seçeneğin arasında bir orta noktanın bulunmadığını vurguladı.