ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgedeki güvenlik riskinin "kritik" seviyeye yükselmesiyle, dünyanın en önemli enerji geçiş noktası Hürmüz Boğazı’nda sevkiyat fiilen durdu. Boğaz’ın her iki yakasında 700’den fazla tanker bekleyişe geçti.
Küresel petrol ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı’nda tansiyon, hafta sonu yaşanan askeri hareketliliğin ardından zirveye ulaştı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası bölgede güvenlik tehditlerinin en üst düzeye çıkması, enerji piyasalarında şok etkisi yarattı. Sigorta şirketlerinin artan riskler nedeniyle primleri yükseltmesi ve gemi operatörlerinin geçişleri askıya almasıyla, Boğaz’daki petrol trafiği 1 Mart itibarıyla yüzde 86 oranında sert bir düşüş kaydetti.
Sevkiyat İstatistiklerinde Tarihi Düşüş
Veri analitik şirketi Kpler’den elde edilen bilgilere göre, kriz öncesinde 27 Şubat tarihinde Boğaz’dan 21 milyon varil taşıyan 15 tanker geçiş yaparken, bu sayı 28 Şubat’ta 18 gemi ile 21,6 milyon varile ulaşmıştı. Ancak gerilimin tırmanmasıyla tablo bir günde tersine döndü. 1 Mart tarihinde Boğaz’dan sadece 3 tanker geçebildi ve taşınan petrol miktarı 2,8 milyon varile kadar geriledi.
Yılbaşından bu yana günlük ortalama 19,8 milyon varil petrolün aktığı bu stratejik noktada yaşanan ani kesinti, küresel tedarik zincirinde ciddi bir darboğaz oluştuğuna işaret ediyor.
700’den Fazla Tanker Mahsur Kaldı
Güvenlik endişeleri nedeniyle hareket edemeyen devasa bir tanker filosu bölgede sıkışıp kalmış durumda. Güncel verilere göre, İran bandıralı olmayan toplam 706 tanker Hürmüz Boğazı’nın giriş ve çıkış noktalarında bekletiliyor.
Bekleyen gemilerin yük dağılımı ise şu şekilde raporlandı:
- 334 ham petrol tankeri
- 109 kirli petrol ürünü (fuel oil vb.) taşıyan tanker
- 263 temiz petrol ürünü (benzin, dizel vb.) taşıyan tanker
Bu gemiler halihazırda Basra Körfezi, Umman Körfezi ve Arap Denizi’nin çeşitli noktalarında demirlemiş durumda. Körfez içindeki limanlarda yükleme işlemleri devam etse bile, çıkış kapısının fiilen kapalı olması nedeniyle sevkiyatlarda büyük gecikmeler ve nakliye maliyetlerinde rekor artışlar öngörülüyor.
"Kritik" Risk Seviyesi İlan Edildi
İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), hafta sonu Umman Körfezi ve Birleşik Arap Emirlikleri kıyı sularında ticari gemilere yönelik saldırıların teyit edilmesinin ardından, bölgedeki deniz güvenliği riskini en üst düzey olan "kritik" seviyeye yükseltti.
Resmi makamlardan Boğaz’ın tamamen kapatıldığına dair henüz bir açıklama yapılmamış olsa da, sahadan gelen bilgiler fiili bir ablukanın söz konusu olduğunu gösteriyor. İddialara göre, bölgedeki askeri unsurlar uluslararası telsiz kanalları üzerinden ticari gemilere "Hiçbir geminin geçişine izin verilmediği" yönünde uyarılar geçiyor.
Dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, özellikle Suudi Arabistan, Irak, BAE ve Kuveyt petrollerinin Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya devlerine ulaştırılmasında hayati bir rol oynuyor. Mevcut tıkanıklığın uzaması halinde, enerji piyasalarında fiyat istikrarsızlığının derinleşmesi bekleniyor.