Himalayalar'ın gölgesindeki Nepal, Eylül 2025’te ülkeyi kaosa sürükleyen kanlı protestoların ardından yarın tarihi bir seçime hazırlanıyor. Başkent Katmandu’nun "rapçi" belediye başkanı Balendra Shah’ın sürüklediği yeni nesil siyaset, on yıllardır iktidarı elinde tutan yaşlı "kurulu düzene" meydan okuyor.
Bugünkü Haberler / Dış Haberler Servisi
Güney Asya’nın stratejik ülkesi Nepal, tarihinin en kritik dönemeçlerinden birini dönüyor. Geçtiğimiz yıl Eylül ayında, hükümetin sosyal medya platformlarına getirdiği yasaklar nedeniyle patlak veren ve 77 kişinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan şiddetli protestoların üzerinden tam altı ay geçti. Yaklaşık 30 milyon nüfuslu ülke, yarın Temsilciler Meclisi’nin 275 yeni üyesini belirlemek üzere sandık başına gidiyor.
Bu seçim, sadece bir parlamento yenilenmesi değil; Nepal’in geleneksel siyasi kastı ile Z kuşağının öfkesini arkasına alan yeni aktörler arasında bir referandum niteliği taşıyor.
Kanlı Eylül’ün Gölgesinde İlk Sınav
Nepal’de siyasi atmosfer, Eylül 2025 olaylarının travmasıyla şekillenmiş durumda. Dönemin Başbakanı Khadga Prasad (KP) Sharma Oli hükümetinin, lisans başvurusu yapmadıkları gerekçesiyle sosyal medya devlerine erişim engeli getirmesi, bardağı taşıran son damla olmuştu. Gençlerin öncülüğünde başlayan gösteriler kısa sürede rejim karşıtı bir isyana dönüşmüş, parlamento binası ve bakanlıklar ateşe verilmişti.
Şiddet olaylarında 2 binden fazla kişi yaralanırken, artan baskı sonucu Başbakan Oli 9 Eylül’de istifa etmek zorunda kalmış, yerine geçici olarak eski Yüksek Mahkeme Başkanı Sushila Karki getirilmişti. Yarınki seçim, bu "geçiş dönemi"nin sonu anlamına geliyor.
"Balen" Rüzgarı ve Siyah Gözlükler
Seçimin en çok konuşulan ismi, kuşkusuz 35 yaşındaki eski rap sanatçısı ve Katmandu Belediye Başkanı Balendra Shah, ya da halkın bildiği adıyla "Balen". Seçim kampanyası boyunca kendine has siyah kıyafetleri ve güneş gözlüklerini çıkarmayan Balen, Rastriya Swatantra Partisi (RSP) ile kurduğu ittifakla başbakanlık koltuğuna talip.
Bağımsız olarak kazandığı belediye başkanlığı döneminde, başkentin kronikleşmiş çöp sorununu çözmesi ve yasadışı sokak satıcılarına karşı aldığı radikal önlemlerle tanınan Balen, geleneksel siyasetçilerden umudunu kesen kitlelerin sesi oldu. Kampanyasında "Cebi boş yoksulların tam eğitim ve sağlık hakkı" vurgusu yapan genç lider, özellikle ilk kez oy kullanacak 800 bin gencin favorisi konumunda.
Brüksel merkezli Uluslararası Kriz Grubu (ICG) analistleri, Balen'in temsil ettiği RSP'nin, yerleşik siyasi düzenin "yaşlılar kulübü" görüntüsüne karşı en ciddi tehdit olduğunu belirtiyor.
Eski Tüfekler Direniyor
Yeni dalganın karşısında ise Nepal siyasetine son 30 yıldır yön veren "eski tüfekler" var.
Protestoların ardından koltuğunu bırakan 74 yaşındaki eski Başbakan KP Sharma Oli, partisi Nepal Komünist Partisi (UML) ile geri dönmeye çalışıyor. Parti tabanındaki desteğini koruyan ve Çin ile yakın ilişkileriyle bilinen Oli’nin, protestolardaki rolüne rağmen yeniden aday olması kamuoyunda tartışma yaratıyor.
Diğer yanda ise Hindistan’a yakınlığıyla bilinen ve ülkenin en köklü hareketi olan Nepali Congress (NC) bulunuyor. Parti, 49 yaşındaki yeni lideri Gagan Thapa ile vitrinini yenilemeye çalışsa da, seçmenin gözünde hala "eski düzenin" bir parçası olarak görülüyor.
Gençleşen Aday Listeleri
Seçim istatistikleri, ülkedeki değişim talebini net bir şekilde ortaya koyuyor. Yarışa katılan 68 partinin gösterdiği 3 bin 400 adayın binden fazlası 40 yaşın altında. Bu, Nepal siyasi tarihinde görülmemiş bir "gençleşme" oranı.
Yarın sandıklar kapandığında ortaya çıkacak tablo, sadece Nepal’in 16. başbakanını belirlemeyecek; aynı zamanda Himalaya ülkesinin yüzünü, sokakların öfkesini anlayan yeni bir nesle mi, yoksa krizlerle boğuşan tanıdık yüzlere mi döneceğini gösterecek.