Sahel bölgesindeki askeri varlığını sonlandırmak zorunda kalan Washington yönetimi, Boko Haram ve ISWAP tehdidinin sürdüğü Nijerya'yı bölgedeki yeni güvenlik stratejisinin merkezine taşıyor. Nijerya, terörle mücadele sahası olmanın ötesinde, büyük güç rekabetinin kilit noktası haline geliyor.
ABD'nin Nijer'deki stratejik askeri üslerinden çekilmesinin ardından oluşan güvenlik boşluğu, Batı Afrika'daki jeopolitik dengeleri yeniden şekillendiriyor. Sahel kuşağında yaşanan iktidar değişiklikleri ve artan Rusya etkisi sonrası Washington, bölgedeki terörle mücadele operasyonları ve nüfuz alanı için rotayı kıtanın en büyük ekonomisi ve nüfusuna sahip Nijerya'ya çevirdi.
Sahel'den Kıyı Şeridine Zorunlu Göç
Mali, Burkina Faso ve son olarak Nijer'de yaşanan yönetim değişiklikleri, Batı'nın bölgedeki askeri varlığını ciddi oranda kısıtladı. Özellikle ABD'nin Nijer'deki insansız hava aracı (İHA) operasyonlarını yürüttüğü Agadez üssünü kaybetmesi, istihbarat ve gözetleme kabiliyetlerinde büyük bir zafiyet yarattı. Bu durum, Pentagon'u "Kıyı Batı Afrikası" stratejisine yöneltti.
Bu yeni denklemde Nijerya, sadece coğrafi konumuyla değil, Boko Haram ve DEAŞ'ın Batı Afrika kolu ISWAP (Islamic State West Africa Province) ile süregelen mücadelesi nedeniyle de doğal bir ortak olarak öne çıkıyor. Abuja yönetimi, kuzeydoğusundaki radikal gruplarla on yılı aşkın süredir devam eden çatışmaların yarattığı istikrarsızlıkla boğuşurken, ABD'nin güvenlik şemsiyesine ve istihbarat desteğine olan ihtiyacı artıyor.
Terörle Mücadeleden Küresel Rekabete
Nijerya'nın Washington nezdindeki önemi, yalnızca bölgesel terör örgütleriyle mücadeleyle sınırlı kalmıyor. Uzmanlar, Nijerya'nın artık klasik bir "yardım alan ülke" statüsünden, küresel güç rekabetinin ana düğüm noktalarından birine evrildiğine dikkat çekiyor.
Rusya'nın özel askeri şirketler ve askeri iş birlikleri üzerinden Sahel ülkelerindeki nüfuzunu artırması, ABD'yi bölgede güvenilir ve güçlü bir müttefik arayışına itti. Nijerya, hem Gine Körfezi'ndeki enerji güvenliği hem de Atlantik kıyısındaki stratejik derinliği ile Batı bloku için vazgeçilmez bir kale niteliği taşıyor. Washington'ın Abuja ile savunma iş birliğini derinleştirme çabaları, Çin ve Rusya'nın Afrika'daki genişleyen etkisine karşı bir dengeleme hamlesi olarak okunuyor.
ISWAP Tehdidi ve Bölgesel İstikrar
Sahadaki güvenlik durumu ise kırılganlığını koruyor. Boko Haram'ın iç bölünmeler yaşamasına rağmen, ISWAP'ın taktiksel kapasitesini artırdığı ve yerel halk üzerinde kontrol kurmaya çalıştığı gözlemleniyor. Nijerya ordusunun operasyonel kapasitesinin sınırlandığı noktalarda, ABD'nin sağlayacağı lojistik, eğitim ve istihbarat desteğinin kritik rol oynaması bekleniyor.
Ancak bu yakınlaşma, Nijerya iç siyasetinde de hassas bir denge gerektiriyor. Abuja yönetimi, egemenlik haklarını koruma ve Batı ile ilişkileri dengede tutma zorunluluğu ile karşı karşıya. ABD'nin "geri dönüşü", sadece askeri personelin konuşlanması değil, aynı zamanda diplomatik ve ekonomik angajmanların da artması anlamına geliyor.
Gelecek dönemde, Nijerya'nın kuzeyindeki güvenlik operasyonlarının, küresel güçlerin satranç tahtasındaki hamleleriyle daha fazla iç içe geçmesi bekleniyor. ABD'nin Batı Afrika'ya "dönüşü", Sahel'de kaybettiği zemini Nijerya üzerinden telafi etme stratejisinin en somut göstergesi olarak değerlendiriliyor.