Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Trabzon'un Yomra ilçesindeki sahil yürüyüş yolunda görme engelliler için gerekli düzenlemelerin yapılmamasını "dolaylı ayrımcılık" sayarak emsal niteliğinde bir karara imza attı.
Bugünkü Haberler / Ankara
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), yerel yönetimlerin kamusal alanlardaki erişilebilirlik sorumluluklarına dair dikkat çeken bir karara imza attı. Trabzon'daki Yomra Sahili yürüyüş yolunda görme engelli bireylerin güvenli dolaşımını sağlayacak "hissedilebilir yürüme yüzeyi" işaretlemelerinin bulunmaması, Kurul tarafından insan hakları ihlali olarak değerlendirildi. TİHEK, bu eksikliği "dolaylı ayrımcılık" kapsamında değerlendirerek Yomra Belediyesi'ne 50 bin lira idari para cezası verdi.
Başvuru Süreci ve İnceleme
Karara konu olan süreç, bir vatandaşın Yomra sahilindeki yürüyüş yolunu kullanırken yaşadığı zorluklar üzerine TİHEK'e yaptığı başvuruyla başladı. Başvurucu, bölgedeki yürüyüş yolunda görme engelliler için hayati önem taşıyan kılavuz izlerin ve uyarıcı yüzeylerin bulunmadığını, bu durumun engelli bireylerin kamusal alana katılımını kısıtladığını belirtti.
Başvuruyu incelemeye alan TİHEK, ilgili yasal mevzuat ve uluslararası sözleşmeler çerçevesinde konuyu değerlendirdi. Yapılan incelemede, belediyelerin sorumluluğundaki kamusal alanların herkes için erişilebilir olması gerektiği ilkesinden hareketle, söz konusu eksikliğin engelli bireylerin diğer vatandaşlarla eşit koşullarda hizmetten yararlanmasını engellediği tespit edildi.
"Dolaylı Ayrımcılık" Vurgusu
TİHEK kararında, görünürde tarafsız gibi görünen bir uygulamanın veya eksikliğin, belirli bir grup için dezavantaj yaratması durumunu ifade eden "dolaylı ayrımcılık" kavramına dikkat çekildi. Kurul, yürüyüş yolunda herkes için standart bir yüzeyin bulunmasının, görme engelliler için fiili bir engel oluşturduğuna hükmetti.
Erişilebilirlik standartlarının bir lütuf değil, yasal bir zorunluluk olduğunu hatırlatan karar, yerel yönetimlerin altyapı çalışmalarında "evrensel tasarım" ilkelerine uyması gerektiğinin altını çizdi.
Belediye Savunması Yetersiz Bulundu
İnceleme sürecinde savunması istenen Yomra Belediyesi, söz konusu alandaki düzenlemelerle ilgili açıklamada bulunsa da, TİHEK mevcut durumun yasal erişilebilirlik standartlarını karşılamadığına kanaat getirdi.
Kurul, 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu kapsamında ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine hükmederek, belediyeye üst sınırdan idari yaptırım uygulanmasını kararlaştırdı. Bu kapsamda Yomra Belediyesi'ne 50 bin Türk Lirası idari para cezası verildi.
Uzmanlar, bu kararın Türkiye genelindeki diğer belediyeler için de bir uyarı niteliği taşıdığını, park, bahçe ve yürüyüş yolları gibi kamusal alanlarda engelli erişimine uygun revizyonların hızlanması gerektiğini belirtiyor.