Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme, kapsamlı bir öğrenci affı getirirken, başkasına tez veya makale yazdıranlara üniversite mesleğinden çıkarma ve ağır adli para cezaları öngörüyor.
Yükseköğretim sisteminde köklü değişiklikler ve yeni düzenlemeler içeren kanun Resmi Gazete'de yayımlandı. Yasayla birlikte, yükseköğretim kurumlarından ilişiği kesilen öğrencilere geri dönüş yolu açılırken, akademik dünyada etik dışı faaliyet gösterenlere ve sahte belge düzenleyenlere yönelik yaptırımlar önemli ölçüde ağırlaştırıldı. Ayrıca üniversitelerin akademik kadro ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla 48 üniversiteye yeni kadro ihdası sağlandı.
Kapsamlı Öğrenci Affı Yürürlüğe Girdi
Yeni kanun kapsamında, yükseköğretim kurumlarında hazırlık sınıfı dahil olmak üzere ön lisans, lisans, lisansüstü ve lisans tamamlama programlarında öğrenim görürken kendi isteğiyle ayrılanlar dahil, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile yerleştiği halde kayıt yaptırmayanlara geri dönüş hakkı tanındı.
Aftan yararlanmak isteyenlerin, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları gerekiyor. Başvurusu kabul edilen öğrenciler, 2026-2027 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek. Yeniden öğrenime başlayan öğrencilerin askerlik ertelemeleri Askeralma Kanunu hükümlerine göre gerçekleştirilecek; askerlik vazifesini yapmakta olanlar ise terhislerini takip eden 2 ay içinde başvurmaları durumunda bu haklardan faydalanabilecek.
Affın Dışında Tutulanlar ve İstisnalar
Terör suçları, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu imal ve ticareti gibi suçlardan mahkum olanlar aftan yararlanamayacak. Bununla birlikte, sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler, terör örgütlerine veya devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı saptananlar düzenlemenin dışında bırakıldı.
Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki okullar ile bu kurumlar nam ve hesabına diğer üniversitelerde okurken ilişiği kesilenler de bu af kapsamına dahil edilmedi.
Akademik Sahteciliğe ve "Hayalet Yazarlığa" Ağır Yaptırımlar
Akademik dünyada etik dışı uygulamaların önüne geçilmesi amacıyla cezai yaptırımlar ciddi oranda artırıldı. Kişisel emeğine dayanmadan, ücretli ya da ücretsiz olarak başkalarına yazdırdığı tez, makale, kitap veya hazırlattığı projelerle akademik unvan ya da diploma alan kişiler, üniversite öğretim mesleğinden ihraç edilecek. Bu yolla elde edilen tüm akademik derece ve unvanlar da geri alınacak.
Bu tür akademik çalışmaları başkaları adına hazırlayan, üreten veya bu işlemlere aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Eğer bu fiil, bu işi meslek haline getirmiş kişilerce işlenirse, verilecek adli para cezası 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olamayacak. Bu çalışmaları kullanarak diploma veya unvan alanlara da 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak.
Ayrıca Türk veya yabancı üniversitelere ait diploma, mezuniyet belgesi ya da sertifikaları sahte olarak düzenleyenler ve düzenletenler, Türk Ceza Kanunu'nun "resmi belgede sahtecilik" hükümlerine göre yargılanacak.
Azami Süreyi Dolduran Son Sınıf Öğrencilerine Ek Sınav Hakkı
Azami öğrenim süresi sonunda mezun olabilmek için intörn eğitimi dönemi hariç son sınıfta bulunan öğrencilere, başarısız oldukları veya hiç alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek. Teorik veya uygulamalı derslerini başarıyla tamamlamış ancak uygulamalı eğitimine veya intörn dönemine başlamamış ya da tamamlayamamış olan öğrencilere de bu eğitimlerini bitirme imkanı sunulacak. Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencileri ise bu ek sınav haklarından yararlanamayacak.
Akademik Birimlerin Açılması ve Kapatılması Yeni Esaslara Bağlandı
Düzenlemeye göre, devlet veya vakıf farkı gözetmeksizin tüm yükseköğretim kurumları, eğitim ve öğretim faaliyetlerine Yükseköğretim Kurulu (YÖK) kararıyla başlayabilecek. Eğitim-öğretime başlayan akademik birimlerden fakülte, enstitü ve yüksekokullar Cumhurbaşkanı kararıyla; konservatuvar, meslek yüksekokulu ve araştırma merkezleri gibi birimler ise YÖK kararı ile kapatılabilecek.
48 Üniversiteye Yeni Kadro İhdası ve Diğer Düzenlemeler
Kanunla birlikte, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanı ihtiyacını karşılamak amacıyla 48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edildi.
Tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık derecesine sahip olup daha önce devlet üniversitelerinde çalışmış ve 67 yaşını doldurmuş öğretim üyeleri, 3 yıl içinde başvurmaları halinde ihtiyaç duyulan yükseköğretim kurumlarında sözleşmeli olarak yeniden çalışabilecek. Vakıf yükseköğretim kurumlarının personel ücretlerindeki gelir vergisi iadesi teşvikinden yararlanabilmesi için aranan, "toplam öğrenci sayısının en az yüzde 50'sinin tezli yüksek lisans ve doktora öğrencilerinden oluşması" şartı ise yürürlükten kaldırıldı.